السيد الطباطبائي
19
اصول فلسفه و روش رئاليسم ( فارسي )
موضوعه اى به كار برده مىشود يكى از سودمندترين مباحثى است كه بايد در منطق مورد بحث واقع شود منطقيين جديد زحمات گرانمايه اى در اين زمينه كشيدهاند و يكى از كسانى كه اصول متعارفه و موضوعه علوم متداول عصر خويش را طبق استنباط خود بيان كرده كانت است آنچه در اينجا لازم است اشاره اى است به وضع مبادى تصوريه و تصديقيه فلسفى مبادى فلسفى از آنچه گفتيم معلوم شد كه مبادى تصوريه و تصديقيه هر فنى به منزله نقاط اتكاء و از لحاظى به منزله ابزار و اسباب كار آن فن بشمار مىرود از اين جهت لازم است كه بدانيم مبادى تصوريه و تصديقيه فلسفى و بعبارت ديگر تعريفات و اصول متعارفه و موضوعه فلسفه چه وضعى دارد . فلسفه از لحاظ تعريفات غنىترين فنون است زيرا مفاهيمى كه موضوعات و محمولات مسائل فلسفى را تشكيل مىدهند از قبيل مفهوم وجود و عدم و وحدت و كثرت و وجوب و امكان و امتناع و علت و معلول و متناهى و نامتناهى و حادث و قديم و قوه و فعل و غير اينها مفاهيمى بسيط مىباشند نه مركب و به همين جهت بديهى التصور و مستغنى از تعريف مىباشند براى توضيح اينكه مفاهيم فلسفى بسيطاند نه مركب و توضيح اينكه اگر مفهومى بسيط بود مستغنى از تعريف مىباشد رجوع شود به مقدمه مقاله 8 . اصول متعارفه فلسفى تعيين جميع اصول متعارفه فلسفى بسيار مفيد و مهم است و جمع و استقصاء همه آنها خالى از صعوبت و دشوارى نيست و تا كنون ديده نشده است كه كسى در صدد جمع و استقصاء آنها بر آيد و شايد ما موفق شديم كه پس از استقصاء كامل در محل مناسبى همه آنها را با اشاره به اينكه هر يك از آنها در چه مسائلى مورد استفاده قرار مىگيرد ذكر كنيم در اينجا لازم است به دو اصل متعارف عمده كه مهمترين اصول متعارفه فلسفى است اشاره كنيم زيرا اين دو اصل به منزله آغاز سير فلسفى محسوب مىشود و چنان كه بعدا در ضمن خود مقاله خواهيم ديد اين مقاله كه شامل مباحث وجود يعنى شامل مسائل اصلى فلسفه است با يكى از اين دو اصل آغاز شده آن دو اصل از اين قرار است 1 اصل امتناع تناقض شكى نيست كه اين اصل مستحكمترين نقاط اتكاء فلسفه است اين اصل در همه علوم و بالاخص در فلسفه مورد نيازمندى است ارسطو در الف صغرى و ابن سينا در اوائل الهيات شفا و صدر المتالهين در مباحث عقل و معقول و ديگران از فلاسفه قديم و جديد در